Η ΕΤΕ και οι κατασκευαστικές-AxiaPlus
Το φως της δημοσιότητας είδε μια ανάλυση της Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας για τον κατασκευαστικό κλάδο που εμπεριείχε πολλά ενδιαφέροντα πράγματα.
Σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΤΕ, ο κύκλος εργασιών των κατασκευαστικών ομίλων θα σημειώσει πτώση της τάξης του 15% το 2011 και θα ανακάμψει με μέσο ετήσιο ρυθμό 24% κατά τη διετία 2012-2013. Λόγω της αυξανόμενης συμμετοχής των κερδοφόρων δραστηριοτήτων παραχωρήσεων και ΑΠΕ, το περιθώριο λειτουργικού κέρδους αυξάνεται συνεχώς (13% το 2013 από 9,7% το 2010) - επιστρέφοντας σε επίπεδα υψηλότερα του μ.ο. της περιόδου 2004-2009 (12,5%).
Όσον αφορά τον τραπεζικό δανεισμό, προβλέπει συνθήκες περιοριστικής χρηματοδότησης την επόμενη τριετία. Συγκεκριμένα, υποθέτοντας ότι η πορεία του ονομαστικού ΑΕΠ είναι αυτή που προϋποθέτει το Μνημόνιο, εκτιμάται ότι οι ελληνικές τράπεζες θα περιορίσουν την έκθεσή τους στον κατασκευαστικό κλάδο, αποσύροντας χρηματοδότηση €970 εκατ. το 2011 και επαναφέροντας την σταδιακά κατά την επόμενη διετία (€700 εκατ. ετησίως). Σημειώνεται ότι στην παραπάνω χρηματοδότηση εκτιμάται ότι θα προστεθεί μια σταθερή ροή της τάξης των €800 εκατ. ετησίως μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Η κατασκευαστική δραστηριότητα των ομίλων συμπληρώνεται με κατασκευές στο εξωτερικό (σχεδόν κατά ½ στη Μέση Ανατολή και κατά ½ στη ΝΑ Ευρώπη). Κατά την περίοδο 2004-2007, ο κύκλος εργασιών από το εξωτερικό ήταν της τάξης του €0,5 δισ. ετησίως. Ωστόσο, ο κύκλος εργασιών από δραστηριότητες στο εξωτερικό αυξήθηκε στα επίπεδα του €1 δισ. ετησίως την περίοδο 2008-2010, αντανακλώντας την υλοποίηση του υψηλού ανεκτέλεστου (το οποίο παραμένει μετά το 2006 στα επίπεδα των €2-3 δισ.). Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να αναφέρουμε, επισημαίνει η ανάλυση, ότι η πολιτική αστάθεια στις χώρες της Μ. Ανατολής δημιουργεί αβεβαιότητα τόσο για την ολοκλήρωση των εν εξελίξει έργων όσο και για την ανάληψη νέων έργων.
Το περιθώριο λειτουργικού κέρδους των εγχώριων ομίλων από κατασκευαστική δραστηριότητα περιορίζεται διαχρονικά, φθάνοντας στο 4,2% το 2010, από 12,8% το 2004.
Βάσει των προαναφερθεισών προβλέψεων για τις πηγές χρηματοδότησης και υποθέτοντας ότι το ανεκτέλεστο στο εξωτερικό θα υλοποιηθεί εντός διετίας, η ΕΤΕ προχώρησε σε εκτιμήσεις για την πορεία της κατασκευαστικής δραστηριότητας των ομίλων έως το 2013. Βασικό συμπέρασμα είναι η συρρίκνωση του κύκλου εργασιών το 2011 (-20%) υπό την πίεση του περιορισμού της χρηματοδότησης, και η σταδιακή ανάκαμψή του κατά τη διετία 2012-2013 (26% κ.μ.ο. ετησίως).
Όσον αφορά το περιθώριο λειτουργικού κέρδους για κατασκευαστική δραστηριότητα, αναμένει να αυξηθεί σταδιακά σε 4,6% το 2013 από 4% το 2011, παραμένοντας ωστόσο χαμηλότερο από το μέσο όρο της περιόδου 2005-2010 (6,7%) λόγω των παραγόντων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι έχουν στραφεί και σε λιγότερο κυκλικές δραστηριότητες
Τα τελευταία χρόνια, τα έσοδα από παραχωρήσεις και από παραγωγή ενέργειας αποτελούν σταθερούς πυλώνες της κερδοφορίας των ομίλων. Συγκεκριμένα, τα έσοδα από παραχωρήσεις είναι της τάξης των €330 εκατ. (8% του κύκλου εργασιών κατά μέσο όρο) την τελευταία τριετία (2008-2010).
Επιπλέον, το περιθώριο λειτουργικού κέρδους (ΚΠΤΦΑ) της συγκεκριμένης δραστηριότητας φθάνει το 60% (αντικατοπτρίζοντας κυρίως την κερδοφόρα Αττική Οδό), με αποτέλεσμα το 52% της λειτουργικής κερδοφορίας των ομίλων να προκύπτει από εκμετάλλευση παραχωρήσεων.
Σημειώνεται ότι το υψηλό περιθώριο λειτουργικού κέρδους των έργων παραχώρησης κατά την περίοδο λειτουργίας τους συμπεριλαμβάνει και την αποπληρωμή του κόστους κατασκευής τους. Βάσει των εκτιμήσεων της ΕΤΕ, οι παραχωρήσεις θα συνεισφέρουν 8,7% του κύκλου εργασιών των ομίλων το 2013 (από 9,2% το 2010) και 37% της λειτουργικής κερδοφορίας (από 52% το 2010).
Παράλληλα, ο τομέας της ενέργειας συνεισφέρει το 4,5% του κύκλου εργασιών την τελευταία τριετία (από 2% το 2004), ενώ προσθέτει περίπου 1,5 ποσοστιαίες μονάδες στο περιθώριο λειτουργικού κέρδους των ομίλων.
Βάσει των επενδυτικών σχεδίων των μεγάλων ομίλων - στα οποία είναι εμφανής η επιθυμία περαιτέρω διείσδυσης στην αγορά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ενέργεια εκτιμάται ότι θα συνεισφέρει 8,8% του κύκλου εργασιών των ομίλων το 2013 (από 5% το 2010) και 33% της λειτουργικής κερδοφορίας (από 17% το 2010). Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι ένας κίνδυνος όσον αφορά την υλοποίηση αυτών των επενδυτικών σχεδίων είναι η διαθεσιμότητα χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με την μελέτη της Εθνικής, το μεγάλο στοίχημα των ελληνικών κατασκευαστικών εταιρειών είναι οι δυνατότητες ανάπτυξής τους μετά το 2015 - τελευταίο έτος απορρόφησης κονδυλίων ΕΣΠΑ. Με δεδομένο ότι οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι πραγματοποιούν σχεδόν το ½ του κύκλου εργασιών από δραστηριότητες εκτός κατασκευαστικού αντικειμένου (έναντι 18% για τους τρεις μεγαλύτερους ελληνικούς ομίλους το 2010), η επέκταση των ελληνικών ομίλων σε άλλους τομείς αναμένεται να ενταθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια. Επιπλέον, πέρα από τα έργα υποδομών στην Ελλάδα, η χρήση της τεχνογνωσίας τους σε μεγάλα έργα σε χώρες της Κεντροανατολικής Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής μπορεί να προσφέρει σημαντική δυναμικότητα στον κλάδο.
